ابو القاسم سلطانى
399
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
از عصاره ميوه در بعضى كشورها به صورت نوشابه استفاده مىشود . ( 1 * ) - تت الحاوى چاپ بيروت ج 21 ص 246 ( 3374 ) ( 2 * ) - تلخيص از الابنيه ص 316 ( 3 * ) - از صيدنه عپ ص 350 و ترجمه فارسى ج 2 ش 337 ( 4 * ) - تت قانون عب ص 362 ( 5 * ) - تت جامع المفردات الادويه و الاغذيه ج 4 ص 163 ( 6 * ) - اصل دويم ، اصلاح شده از اختيارات ، دستنويس خطى ( 7 * ) - اختيارات چاپ تهران فاقد اين قسمت است . اضافه از اختيارات ، نسخه خطى ، كتابخانه شخصى ( 8 * ) - برگردان از منهاج الدكان و دستور الاعيان ، ص 199 ( 9 * ) - تلخيص از تذكره 323 ، تحفه حكيم مومن 248 ، مخزن الادويه 542 Code - 2777 گل پونه Hyssopus angustifolia M . B . گياهى است پايا ، معطر ، در قاعده چوبى به ارتفاع 40 - 30 سانتيمتر از خانواده Labiatae . ساقه متعدد ، افراشته يا خيزان ، چهارگوش ، بالاى ساقه بسيار منشعب ، پوشيده از كرك . برگ خطى ، باريك گسترده ، منقوط ، كركدار ، بدون دمبرگ . گل به رنگ آبى بنفش ، مجتمع در سنبلههاى انتهائى . ميوه فندقه تخممرغى ، سه پهلو ، نوكتيز به رنگ قهوهاى . گياه در جنوب اروپا ، سند و ايران رويش دارد . در ايران در زنور ، پل زنگوله ، كلاردشت نزديك رودبارك ، خلخال ، تهران و اطراف . از گياه به عنوان محرك ، معرق و ضد نفخ استفاده به عمل مىآيد ( هوپر ) . هوپر : ص 128 Code - 2779 زوفا Hyssopus officinalis L . گياهى است بوته مانند ، پايا ، معطر به ارتفاع 60 - 20 سانتيمتر از خانواده Labiatae . ساقه متعدد ، چوبى به طرف رأس علفى . برگها خطى ، دراز و باريك ، تا بيضوى ، نوكتيز براق ، بسيار معطر ، تلخمزه ، متقابل ، پائين ساقه داراى دمبرگ بالائىها فاقد دمبرگ . گل به رنگ آبى مايل به بنفش ، سفيد يا گلى به درازاى 15 - 7 ميلىمتر كه در فاصله ماههاى تير و مرداد به وضع فراهم در كنار برگهاى انتهائى ساقه ظاهر مىشود . كاسه گل كوچك ، لولهاى شكل ، داراى 5 كاسبرگ منتهى به 5 دانه نوكتيز . تخمدان چهارخانه ، ميوه چهار فندقه تخممرغى شكل ، ريشه ضخيم ، منشعب و ريزوم كوتاه و فيبرى .